İLÇELERİMİZ VE TARİHİ YERLER

RİZE ili denize paralel uzanan dağlar ile çevrilidir. Yüksek dağ eteklerinden doğan sular, birbirine paralel derin vadiler oluşturarak denize akarlar. Merkez ilçenin dışında diğer ilçelerimiz ;

DEREPAZARI  

Rize'nin 9 Km. batısında bulunan Derepazari 1949 yılında nahiye, 1990 yılında ilçe olmuştur. Derepazari'nda 1954 yılından beri Belediye Teşkilatı bulunmaktadır. İlçenin 7 mahallesi ve 11 köyü vardır.

Şehir nüfusu 4.240, toplam nüfusu ise 10.381'dir. Yeni ilçe olan Derepazari yeşil alanları sahilde kurulacak turistik tesisleri ve balık lokantaları ile geleceğe hazırlanmaktadır.

İYIDERE

 Iyidere ilçemiz Rize'nin 15 Km. batısında sahil kesiminde yer almaktadır. 1953 yılında nahiye, 1991 yılında ise ilçe olmuştur. 8 mahallesi, 7 köyü bulunmaktadır. şehir nüfusu 5.791, toplam nüfusu 11.445'dir. Iyidere'de 1957 yılından itibaren belediye teşkilatı bulunmaktadır. İlçe görülen yapılaşmanın, batıya doğru ismini aldığı dereye kadar uzaması ile yeni bir yerleşim sahası oluşmaktadır. Iyidere'yi Ikizdere'ye bağlayan yol üzerinde bir çok fabrika kurulmuş bulunmaktadır. 

Burada kurulan fabrikalar Iyidere havzasını Rize'nin sanayi bölgesi haline getirmektedir. Söz konusu sanayi, yörenin ekonomisine önemli katkıda bulunmaktadır.

IKIZDERE

İkizlere ilçe merkezi yüksekliği 2000 metreyi bulan sarp ve yüksek Rize dağlarının birleştiği derin bir vadide kurulmuştur. Doğuda Çağrankaya dağları, batıda Rüzgarlı köyü ve Manle dağları bulunmaktadır. Karşılıklı biri birine bakan bu iki dağın  vadisinde , Çamlık deresi ile Cimil deresinin birleştiği yerde kurulan ilçemiz, iki dere anlamında kullanılan İKİZDERE adını almıştır. İlçemiz, 898 km2 yüzölçümü ile ilimizin en geniş ilçesidir. Trabzon, İspir, Çamlıhemşin, Rize, Bayburt,Kalkandere ve Çayeli ile komşu olan ilçemiz Doğu Karadeniz Bölgesinde yaylaları ile tanınmış bir ilçedir. 1878'de Rize'nin sancak merkezi olması ile birlikte nahiye olmuştur. Ikizdere 1952 tarihinde ilçe oldu. Merkezde ve Güneyce Kasabasında olmak üzere iki belediye mevcuttur. Merkeze 7, Güneyce Belediyesine ise 5 mahalle bağlıdır. İlçemizin toplam 28 köyü bulunmaktadır. şehir nüfusu 3.643, toplam nüfusu ise 15.295'tir. Sahilden 36 Km. iç kesimde yer alan ilçemiz, il merkezine 54 Km. uzaklıktadır. Rize-Erzurum karayolu üzerinde dik yamaçlar ve doğal güzellikler arasında yer almaktadır. Köylerden şehire doğru bir göç olayı görülmektedir. Dünyaca ünlü anzer balı, hidroelektrik santrali, çamlik mesiresi, çağrankaya, Ovit ve Anzer yaylaları önemli turizm potansiyeli ile degerlendirilmeye hazırdır.

İkizdere İlçesi’ndeki Tarihi Eserler:  Çamlık Köyü Merkez Camii, Şimşirli Köyü Camii, Güneyce Hacı Şeyh Camii, Güneyce Köprüsü.

 TEMİZ HAVASI VE ŞİRİN DOĞASIYLA ...TADINA DOYAMAYACAKSINIZ...

ÇAYELI (Mapavri)

Rize'nin 19 Km. doğusunda yer alan Çayeli ilçemizin merkezinde 17 mahallesi, merkez dışında biri köy biri bucak belediyesi olmak üzere ayrıca iki belediyesi ve 47 köy bulunmaktadır. şehir nüfusu 25.990, toplam nüfusu ise 56.203'dir. Çayeli 1878'de nahiye, 1944'de çaybasi adıyla ilçe oldu. Sonradan adi çayeli olarak değiştirildi. İlçe merkezinde 1921 yılından beri Belediye teşkilatı bulunmaktadır. Çayeli önlerindeki denizden petrol sızdığı çok eskiden bilinmektedir. İlçedeki ulaşımın daha iyi bir hale getirilmesi ile halkın mesire yerlerinden faydalanması kolaylaşacaktır.  

473 Km2.alana sahip ilçemizin %38’i ormanlık, %15.6’sı çaylık,%11’i çalılık,%10’u mera ve %3.2’si kullanılmayan alandır.

Yıllık sıcaklık ortalaması 10.59 °C’ye kadar olup en düşük sıcaklık 0, en yüksek sıcaklık 35 derece kadardır. Ortalama nem %70-80, yılda güneşli gün sayısı 177, yağmurlu gün sayısı 77 ve bulutlu gün sayısı 101’dır. Son 25 yıllık verilere göre yıllık yağış ortalaması 1561.03 mm’dir  Yağışlar düzenli olarak bütün aylara dağılmıştır

Büyükköy belediyesi Çayeli'nden 11 Km. iç kesimde bir bucak merkezinde kurulmuştur. Büyükköy'de 1953 tarihinden bu yana Belediye Teşkilatı bulunmaktadır. Büyük Köy Belediyesinin 8 mahallesi vardır. Nüfusu 4.045 tir. Madenli Belediyesi Çayeli'ne 7 Km. mesafede kaptanpasa'ya giden asfalt üzerinde küçük bir kasabadır. 8 mahallesi ve 3.500 nüfusu vardır. Çayeli Bakir Madenleri ve Bakir İşletme Tesislerinin Belediye hudutları içerisinde bulunması yakın bir gelecekte yöreye ayrı bir canlılık getirecektir.

Çayeli İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Cafer Paşa Camii, Ormancık Camii

FINDIKLI  

Findikli ilçemiz, Rize'nin 63 km. dogusunda bulunmaktadir. 8 mahallesi ve 20 köyü vardir. 1947 yilinda ilçe olmustur. Modern hizmet binasi ile birlikte idari hizmet binalari tamamlanmistir. 1948 yilinda Belediye yönetimine kavusan Findiklinin sehir nüfusu 7.022, toplam nüfusu 16.129'dur. önceleri Artvin Ili'ne bagli olan ilçe 1953 yilinda Rize'ye baglanmistir. Kemer köprüleri ve sivil mimarinin tarihi örnekleri Findikli ilçemizin hatirlattigi güzellikleridir. Ilçemizde adindan da anlasilacagi üzere findik üretimi yaygindir. Findikli ilçesi gelismesini adeta turizme baglamis gibidir. Ilçe merkezinde turistik belgeli bir konaklama tesisi bulunmaktadir. Tatli su balikçiligi istikbal vadeden ugraslar arasindadir.

Fındıklı ilçesindeki tarihi eserler :Fındıklı Merkez Camii, Çağlayan Köprüsü, Çağlayan Mustafa Hocaoğlu Evi, Hurşit Bey Evi, Meyveli Köyü Camii.

 

PAZAR  

Pazar, Trabzon'un fethinden sonra yapilan idari bölünmede, Rize ile birlikte nahiye merkezi idi. 1864 yilinda ilçe oldu. Rize 1924 yilinda il oldugu zaman yalnizca Pazar Ilçesi vardi. Ilçeye bagli 9 mahalle ve 45 köy bulunmaktadir. sehir nüfusu 11.068, toplam nüfusu ise 37.241'dir. 1928 yilinda belediye kurulmustur. Pazar ilçesi, çok eski bir yerlesim merkezi olmasina ragmen; tarihi ile paralel bir gelisme göstermemiştir.

Dar bir alana sikismis olan Pazar Ilçesi, bazi sosyal tesisleri ile Hemsin yönünde genislemektedir. Bazi özel çay fabrikalari, balik unu fabrikasi ilçenin dogusunda yer alan Hamidiye yöresinde bulunmaktadir. çiha Kalesi, Pazar merkezine 6 Km. mesafede Yücehisar Köyünü yüksek bir tepesinde bulunmaktadir. Bir mesire yeri olarak düzenlenmesi, yöre ekonomisine katki saglayacaktir. Sahilde bulunan Sivrikale'den pek iz kalmamistir. Bir deniz feneri olarak yapildigi sanilan Pazar Kiz Kulesi, kismen varligini sürdürmektedir. Pazar ve Ardesen, Firtina Deresinin yataginda birlesmektedir.

Pazar İlçesi’ndeki Tarihi Eserleri : Kızkalesi, Ciharkale, Yücehisar Camii.

KALKANDERE  

Bu ilçemiz, Rize'ye 28 Km. mesafede olup, ilin iç-bati kesiminde yer almaktadir. 1886 yilinda nahiye, 1957 yilinda ise ilçe olan Kalkandere ayni yil belediye yönetimine kavusmustur. 

Ilçenin 20 köyü ve merkeze bagli 13 mahallesi bulunmaktadir. sehir nüfusu 8.263, toplam nüfusu ise 21.978'dir.

Kalkandere İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Zivane Köprüsü Camii.

ÇAMLIHEMŞIN  

Çamlihemşin Ilçemiz sahile 21 Km., Rize Il merkezine 65 Km. uzaklikta bulunmaktadir. 1953'te çamlica adi ile nahiyeye,1960'da çamlihemşin adi ile ilçe oldu. Ilk Belediye teşkilati 1957 yilinda kuruldu. 6 mahallesi 25 köyü mevcuttur. sehir nüfusu 2.829, toplam nüfus 10.566'dir.
Sivil mimari yönünden ilimizin en önemli yerleşim yeridir. Rize'nin isim yapmış kaleleri olan ZIL KALE ile KALE-I BALA çamlihemşin hudutları içerisindedir. çamlihemşin doğal güzellikleri yönünden Türkiye'mizin en önemli ilçesidir. Bu ilçemiz termal turizm, doğa yürüyüşü (Trekking), dağ sporları, kış turizmi, bitki örtüsü ve yaban hayati gibi özelliklere sahip olmasi nedeni ile turizm yönünden büyük bir gelecek vaat etmektedir.

Çamlıhemşin İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Zil Kalesi, Kale-i Bala (Yukarı Kale), Şenköy Camii, Aşağı ŞenyuvaKöprüsü, Köprüköy Köprüsü.

GÜNEYSU

Güneysu Ilçemiz, Rize Merkezine 14 km. uzaklikta iç kesimde yer almaktadir. 1942 yilinda Nahiye, 1987 yilinda Ilçe olmustur. Bu ilçemizde 1969 yilindan bu yana belediye yönetimi bulunmaktadir. üç mahallesi, 20 köyü bulunan Ilçenin sehir nüfusu 3.187, toplam nüfusu ise 19.558'dir. Akarsulari balik çiftligi yapimina elverislidir. Ilçe merkezine 15 km. mesafedeki Gürgen ve Handüzü Yaylalari belli basli mesire.

Güneysu İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Kıbledağ Camii, Kiremit Köyü Aşağı Mahalle Camii.

ARDEŞEN

Ardesen Rize'nin 47 Km. dogusunda yer alan bir ilçesidir. 14 mahallesi, 25 köyü vardir. sehir nüfusu 17.340, toplam nüfusu 39.761'dir. 1953 yilinda kurulan Ardesen Ilçe Merkezi ayni yil Belediye Teskilatina kavuşmustur. Firtina Deresinin denize döküldügü yerde olusturdugu genis ve düz bir arazi üzerinde yerlesmistir. 
Kereste Fabrikasi (ÖRÜS), Silah Fabrikasi (ASILSAN) Ardesen'de bulunmaktadir. Sanayi Sitesi yapilmakta olan 3. Ilçemizdir. Ardesen Silah Sanayisinin Rize ve ülke ekonomisinde önemli bir ağirliği olacağı muhakkaktır.

Ardeşen İlçesindeki Tarihi Eserler: Ekşioğlu Camii, Seslikaya Köyü Camii, Seslikaya Dede Türbesi,Tunca Köyü Camii,Yukarı Durak Camii, Işıklı Camii.

HEMŞİN Daha önce Pazar ilçesine bağlı bir nahiye olan Hemşin 1990 yılında ilçe olmuştur. Bu ilçemizdekiilk belediye teşkilatı 1956 yılında kurulmuştur. Şehir nüfusu 2.766 toplam nüfus 3.770’dir. 18 km’lik asfalt yolla sahile bağlanmaktadır. İlçe yüksek ve dik yamaçlar arasında dar bir vadiye yerleşmiştir. Arazinin dik çay  tarımına elverişliolmaması halkı diğer illere göçe zorlamıştır. Doğal güzellikleri yönü ile turizm açısından gelecek vaat eden bir ilçemizdir.

Hemşin İlçesi’deki Tarihi Eserler:Baltacılı Camii, Bilen Köy Camii.

İLÇELERİN MERKEZE VE BİRBİRİNE OLAN UZAKLIKLARI :

RİZE
48 ARDEŞEN
65 25 ÇAMLIHEMŞİN
18 30 40 ÇAYELİ
10 58 75 28 DEREPAZARI
61 13 38 43 71 FINDIKLI
15 53 70 23 25 66 GÜNEYSU
55 29 46 37 65 42 60 HEMŞİN
56 104 121 74 46 117 71 111 İKİZDERE
16 64 81 34 6 77 31 71 40 İYİDERE
32 74 91 50 22 87 41 87 38 16 KALKANDERE
37 11 28 19 47 24 42 18 93 53 69 PAZAR

TARİHİ YERLERİMİZ

Rize, Türkiye'nin kuzeydoğusunda, eşsiz tabiat güzellikleri, zengin halk mimarisi ve halk bilim değerlerine sahip bir şehrimizdir. Burada tabiat ve insan coğrafya ile mimari bütünleşerek eşsiz bir uyum sergiler. Yapılar yeşil örtülü vadilerin yamaçlarına asılmış gibi dururlar. Karlı dağlardan çağlayarak Karadenize akan dereler üzerinde narin köprüler kuruludur. İnsan bu coğrafyada kendisinden geçer. Dört mevsim değişik renkli ormanlarda esen rüzgarın sesi, derelerin çağıltısı ile karışır. Çiçeklerle çevrili yayla yollarında, çay bahçelerinde, mısır tarlalarında, tulum ve kemençe eşliğinde duygu yüklü türküler söylenir.

Rize ili denize paralel uzanan dağlarla çevrilidir. Yüksek dağ eteklerinden doğan sular, birbirine paralel derin vadiler oluşturarak denize akarlar. Köyler, tarıma elverişli alanlar, vadi tabanları ve yamaç düzlüklerinde yer alır. Dağların 2000 m.den yüksekteki orman sınırından sonra yaylalar kurulmuştur. Gerek mimarisi ve gerekse gelenekleri bozulmamış çok sayıda yayla yerleşmelerinin ünlüleri şunlardır. Varda, Gölyayla, Ovit, Karos, Ambarlı Varap, Varoş, Elevit, Trovit, Palovit, Çiçekli Ayder, Başhemşin, Karvan, Taşlı.

Rize'nin bu zengin kültür ortamı ve eşsiz coğrafyasında oluşan kültür ve tabiat varlıkları yeterince araştırılmamıştır. Yöre insanı yüzyıllar boyu tarım, hayvancılık, denizcilik ve gurbetçilikle geçimini sağlamıştır. Çay tarımının gelişmesi, şehirleşme, kent merkezinde, ilçelerde ve köylerde yeni yapılanmalar ve yaşantı biçiminin doğmasına yol açtı.
RİZE ATATÜRK MÜZESİ (MATARACI MEHMET EFENDİ EVİ)
Müftü Mahallesi'nde yer alır. Kuzeyinde geniş bir bahçesi vardır. 20. yy'ın başlarında yapılmıştır. İç sofalı, planlı, üç katlı bir evdir. İkinci katta, kuzeydoğudaki oda Atatürk'ün kaldığı odadır. Ulu Önder Atatürk, 17 Eylül 1924 tarihinde Rize'yi ziyaret ettiği sırada, Mataracı Mehmet Efendi'nin evinde misafir edilmiş ve bu odada kalmıştır. Mataracı Mehmet Efendi Evi restore edilmiş ve müze olarak 27.12.1985 tarihinde ziyarete açılmıştır. Zemin katta, Rize İl merkezinden toplanan kitabeler ve mezar taşları, birinci katta ise bazı ahşap oymalı mimari parçalar, dokuma araç gereçleri, etnografik eserler sergilenmektedir. İkinci katta ise Atatürk zamanından kalan eşyalar, Atatürk'e ait giysiler, Kurtuluş Savaşı ve Atatürk'e ait fotoğraflar bulunmaktadır.
RİZE MÜZESİ
Rize Müzesi Müdürlüğü 1984 yılında Atatürk evi olarak hizmet vermeye başlamıştır. Kültür Bakanlığı tarafından şehir merkezinde restorasyonu tamamlanan iki adet eski eser yapıdan sarı ev olarak adlandırılanın teşhir ve tanzimi tamamlanarak 27.06.1998 tarihinden itibaren müze olarak parçalanmış olup, zemin kat kafeterya bölümü ve ikinci kat ise yöresel yemeklerin sunulduğu lokanta olarak hizmet vermektedir. Rize müzesinde 52 arkeolojik, 1014 etnografik, 594 sikke, 17 Mühür ve mühür baskısı ve 3 arşiv vesikası, 17 el yazması olmak üzere toplam 1695 envanterli eser bulunmaktadır.
 
RİZE KALESİ
Şehir merkezinin güneybatısında yer alır. İç Kale ve Aşağı Kale'den meydana gelmektedir. Yoğun yerleşme sebebiyle Aşağı Kale tamamen yok olmuş, batı tarafından bazı sur parçaları ve kuleleri günümüze gelebilmiştir.
 
BOZUK KALE
İl merkezinin 10 km doğusunda Gündoğdu'da, aynı adla anılan derenin kenarında yer alır. Denizden 30 m yükseklikte kurulmuş küçük bir gözetleme kulesidir. Karadeniz sahillerinde sık görülen küçük orta çağ kalelerinden biridir.
ZİL KALE
Bölgenin en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km güneyinde, Fırtına Deresi'nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi denizden 750 m dere yatağından yaklaşık 100 m yüksekliktedir. Kale; dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerinde kurulmuştur. Dış kalenin kapısında kuzeybatı yönündeki patika bir yolla ulaşılır. Kuzeydeki kapının söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla orta surlar seviyesine çıkılır. Buradan ikinci kapı yardımıyla kale içerisine girilir. Orta kale içerisinde üç önemli yapı bulunmaktadır. Bunlar muhafız binası, şapel ve başkuledir. Kulenin dört katlı olduğu, duvarlardaki hatıl izleri ve kiriş deliklerinden anlaşılmaktadır. İçerisinde ince bir bölüntü duvarı ve dolgu toprak vardır. Duvarlar üzerinde doğu yönünde kemerli pencereler, diğer taraflarda mazgal delikleri bulunmaktadır. Kulenin üstünün dendanlı bir teras şeklinde olduğu belirlenmiştir. Duvarlar içerisinde dikey uzanan boru yuvaları belki de kapanmış sarnıçları su akıtıyordu.
KALE-İ BALA (YUKARI KALE)
Çamlıhemşin İlçesi'ne 40 km uzaklıkta, Hisarcık Köyü sınırları içerisinde Fırtına Deresi'nin kaynaklarına hakim bir noktada kurulmuştur. Kaynaklarda geçen bir diğer adı da Varoş Kale'dir. Kalenin ana planı dikdörtgen olarak tanımlanabilir. Doğusu, güneyi ve kısman kuzeyi sarp kayalıktır. Batı tarafı eğimli bir arazi üzerindedir. Giriş kapısı kuzeybatıdadır. Kalenin kurulduğu yer ve duvar işçiliği bakımından Zil Kale ili ilişkisi açıktır. Zil Kale ile aynı tarihlerde yapılmış olmalıdır.
 
KIZ KALESİ (PAZAR)
İlçe merkezinin batısında küçük bir yarımada üzerinde kurulmuştur. Kayaklık bir zemin üzerinde bulunan kalenin kara ile bağlantısı kesilmiştir. Yaklaşık 7x7 m boyutlarındaki kalenin duvarlarında muntazam taş işçiliği görülür. Giriş kapısı batıdandır. Güney surlar yıkılmıştır. Sağlam kalan duvarlarda mazgal pencereleri ve yuvarlak kemerli üst kat pencereleri yer almaktadır. Kız Kalesi'nin kesin olarak kimin tarafından yapıldığı bilinmemektedir. 13.-14. yüzyıllarda Trabzon Devleti zamanında yapıldığı sanılmaktadır. Kale, Osmanlı döneminde onarılarak kullanılmıştır.
 
CİHAR KALE
Sahilden 7 km içeride, Yücehisar Köyü sınırları içinde Hemşin Deresi'nin doğusunda yer alır. Ana plan yuvarlaktır. Surların taş işçiliği muntazam değildir. Kapısı kuzeydoğudadır ve iki kule ile desteklenmiştir. Ortada yarım daire planlı bir kule bulunmaktadır.
ŞEHİTLER ÇEŞMESİ
İslampaşa Mahallesi'nde eski Güneysu yolu üzerinde 1917 yılında yapılmıştır. Dairevi kemerli bir cepheye sahiptir. Tek lülelidir ve lülesi üzerinde taslığı vardır. Çeşme, 1916 yılında şehrin savunması sırasında şehit olan askerlerimizin gömüldüğü bir yerde yapılmıştır. İşgal sırasında Ruslar bu şehitlikten yol geçirmek için kazı yapınca şehitler buradan nakledilmiştir. Bu nakil sırasında şehit askerlerin çürümüş elbiselerinden çıkan paralarla halk bu çeşmeyi yaptırmıştır. Çeşmenin üzerinde Latin harfli kitabe metni ünlü şair Bayburtlu Hicrani tarafından yazılmıştır.
ESKİ RİZE EVLERİ
Şehir merkezinde çok az sayıda eski ev koruma altına alınmıştır. Bunların da iki, üç tanesi korunup yaşatılmaktadır. Rize evlerinin yapımında geleneksel yapı malzemeleri ve teknikleri kullanılmıştır. Bu evler yığma taş ve dolma göz tekniğinde yapılmış duvarlar, dört yana eğimli, kiremitle kaplı çatılara sahiptirler. Şehir evleri genellikle iki veya üç katlıdır. Zemin katta, ahır, kiler gibi servis hacimleri kullanılır. 1.katta mabeyn, sofa ve odalar bulunmaktadır. Mabeynde(esas yaşanılan alan)Bulunan ocakta yemek pişirilir. Odalar geleneksel olarak tasarlanmışlardır ve bazıları ahşap süslemelidirler.

TUZCUOĞULLARI EVİ

Rize'nin en eski evlerinden birisidir. 18. yy olarak tarihlenebilir. Üç katlı olarak yapılmış mabeynli bir evdir. İçerisinde de çok sayıda oda, hela ve banyo bulunmaktadır. Evin dışında ayrıca bir mutfak ve konak hamamı yer almaktadır.

ÇAĞLAYAN MUSTAFA HACALOĞLU EVİ (FINDIKLI)

Köyün girişinde,mahallenin batısındamahallenin batısında yer alır. Beş katlı geleneksel ev ve serenderin oluşturduğu yapı Bölgenin en eski ve tipinin en iyi örneklerinden birisidir.

HURŞİT BEY EVİ (FINDIKLI)

1849 yılında Mehmet Usta tarafından yapılmıştır. İki katlı, hayatlı tipte bir evdir. Zemin kat ahır, birinci kat esas yaşama alanıdır. Zemin kat yonu taş, birinci kat dolma göz duvarlara sahiptir. Evin esas planı mabeyne (hayat) bağlı bir iç hayat ve etrafındaki odalardan oluşmaktadır. Odaların kapı kanatları, yüklükleri, tavanlar ahşap süsleme bakımından zengindir. Taş ocakların alınlıkları yaşmakları üzerinde bitkisel süslemeler ve kitabeler yer alır. Evin süslemeli odası batıdaki baş odadır. Burada yan duvarlar üzerinde bazı büyük yapıları cami, saray, gemi, tren, top arabası gibi tasvirler yer almaktadır. Evin giriş katındaki yarım daire merdiven ve eve su girişini sağlayan taş yalaklar ilginç özellikler taşırlar.

ŞENYUVA KÖPRÜSÜ (ÇAMLIHEMŞİN)
Eski adıyla Çinçiva Köprüsü bölgenin taş köprülerinden birisidir. Tek bir kemerle Fırtına Deresi geçilmiştir. Ayrıca korkuluk duvarı tamir edilerek üzerine demir bir kısım ilave edilmiştir. Köyün yaşlıları 1699 tarihli bir kitabesinin 1946 yılındaki bir selde kaybolduğunu kaydederler. Eğer bu doğru ise, yapı bölgenin en eski köprülerinden birisidir.

KÖPRÜKÖY KÖPRÜSÜ (ÇAMLIHEMŞİN):Fırtına Deresi üzerinde kurulu taş köprülerinden birisidir. Köprünün batı ayağına küçük bar tabliye kemeri ilave edilmiştir. Tabliyesi iki yandan dik olan köprünün korkuluk duvarları kısmen yıkılmıştır. Köprünün 19. yüzyıl sonlarında Türk ustalar tarafından yapıldığı bilinmektedir.

ÇAĞLAYAN KÖPRÜSÜ(FINDIKLI):Köyün merkezinden geçen Abu Deresi üzerinde kurulmuştur. Bölgedeki yaygın taş köprülerden birisidir. Tek bir kemer gözünden oluşur. Son yıllarda kullanılmayan köprünün korkulukları yıkılmıştır. Yapıldığı tarih bilinmemektedir.

GÜNEYCE KÖPRÜSÜ (İKİZDERE):Güneyce'nin merkezinden geçmekte olan İyidere Suyu üzerinde yapılmış tek gözlü taş köprüdür. 1901 yılında inşa edilmiştir.

İSKENDER CAFER PAŞA CAMİİ
İslampaşa Mahallesi'nde geniş bir hazire içinde İslampaşa ve Kurşunlu Camii olarak da anılmaktadır. H. 978/M. 1570 yılında İskender Cafer Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami ahşap bir son cemaat yeri, taş duvarlı ve kubbe ile örtülü bir harim kısmından meydana gelmektedir. Caminin duvarları moloz taşlarla örülmüştür. Harimin kuzeybatı köşesinden minareye çıkılmaktadır. Kare planlı harime kuzey cephedeki kapı ile girilir. Her cephedeki iki pencere aydınlanmayı sağlar. Bu pencereler düz letonludur. Ayrıca sekizgen kubbe kasnağı üzerinde yuvarlak kemerli pencereleri vardır. Tromplara oturan kubbe içinde demir parmaklıklı bir kandilliğe sahiptir. Kubbe dıştan ise kurşun kaplıdır. Taş mihrap sade bir görünüme sahiptir. Camiye göre oldukça büyük olan ahşap minber yenidir. Eskiden ahşap olan mahfil son yıllarda betonarme olarak yenilenmiştir. Süslemeler de yenidir.
BÜYÜK GÜLBAHAR SULTAN CAMİİ
Bütünüyle dikdörtgen planlı olan cami son cemaat yeri ve harim kısmından meydana gelen kırma çatılı bir yapıdır. İnşa tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Son cemaat yeri bir subasman üzerine oturur. İki katlı taş ve ahşap olarak inşa edilmiştir. Doğu tarafında imam odası, batısında bir odunluk ile üst kata çıkan merdiven bulunmaktadır. Üst kat bağdadi olarak inşa edilmiş, kurs yeri olarak kullanılmaktadır. Son cemaat yerinden çıkılan minare batıdadır. Harim kısmının duvarları düzgün yonu olarak mahalli siyah taştan yapılmıştır. Son cemaat yeriyle birlikte dört omuz bir çatıya sahiptir. Üzeri kiremit kaplıdır. Kare planlı harim kısmına son cemaat yerinden ve batıdaki kapıdan girilir. Girişin üzerinde iki sütunla taşınan ahşap bir mahfil bulunmaktadır. Tavan ahşap olup ortada bağdadi bir kubbeye sahiptir. Harim kısmını doğudan üç, diğer cephelerde iki olmak üzere, çift sıra yuvarlak kemerli pencereler aydınlatır. Mihrap yivli sütünlarla sınırlandırılmış ve yatay dilimli bir nişe sahiptir. Ahşap minber sadedir. Gülbahar Camii birkaç defa yıkılıp yapılmıştır.
KÜÇÜK GÜLBAHAR HATUN CAMİİ
Küçük Gülbahar Hatun Mahallesi'ndedir. Büyük Gülbahar Camii'nin doğusunda yer alır. Eski cami harap olunca 1956 yılında biraz kuzeye kaydırılarak yeniden yaptırılmıştır. İlk yapı 16. yy'da, Yavuz Sultan Selim'in eşi, Gülbahar Sultan'a atfedilmiştir.
KALE CAMİİ
Kale Mahallesi'nde ve Rize İç Kalesi'nin güneyinde bulunur. 1658 yılında yapılan cami son zamanlarda yenilenmiştir. Arazinin eğiminden dolayı bir zemin kata sahiptir. Zemin kat taş, üst kat betonarme olarak yapılmıştır. Örtü kırma çatılı olup, kiremit kaplıdır. Caminin doğusunda imam odası ve bir servis hacmi bulunmaktadır. Harime küçük bir son cemaat kısmından gidilir. Düz ahşap tavanlı harim, yuvarlak kemerli geniş pencerelerle aydınlatılmıştır.
ORTA CAMİİ
Şehir merkezinde Yeniköy Mahallesi'ndedir. İlk cami 1737 senesinde yapılmıştır. Bugünkü cami ise 1941 yılında yeniden inşa edilmiştir. Dikdörtgen planlı cami kalın taş duvarlı ve kırma çatılıdır. Kuzey, doğu ve batı tarafından kapıları vardır. Son cemaat mahalli olmayan caminin giriş kısmı üzerinde mahfil bulunmaktadır.
MÜFTÜ MAHALLESİ CAMİİ
1785 tarihli eski caminin yerine biraz kuzeye kaydırılarak 1965 yılında yeniden yapılmıştır. Camiye sonradan ilave edilen son cemaat mahallinden girilmektedir. Ayrıca doğuya açılan bir kapısı vardır. Muntazam kesme taştan yapılmış caminin harimini yüksek kasnaklı, kurşun kaplı bir kubbe örter, kuzeybatı köşede taş minare yer alır. Caminin mihrabı taş, minberi ahşaptır. H.1200/M.1785 tarihinde yapılmış cami kırma çatılı idi. Cephelerden iki sıra pencere ile aydınlanıyordu. Bu cami H.1282/M.1865'te etraflıca onarılmıştır.
REŞADİYE CAMİİ
Reşadiye Mahallesi'nde yıkılıp yenilenen camilerden birisidir. Eski caminin yapılışı 1671 olarak kabul edilmektedir. Bugünkü cami 1962 yılında yaptırılmıştır.
CAMİÖNÜ CAMİİ
Camiönü Mahallesi'nde yer alır. Halk arasında Fener Camii olarak da bilinir. Kitabesine göre eski cami 1698 yılında yapılmıştır. Eser 1949 yılında yenilenmiştir.
DEĞİRMENDERE CAMİİ
Değirmendere Mahallesi'ndedir. Bu cami de yenilenerek günümüze gelmiş tarihi eserlerden birisidir. İlk cami H.1200/M.1786 yılında yaptırılmıştır. Bu cami H.1327/M.1911 yılında onarılmıştır. Minaresi sonradan yapılmıştır.
TAŞÇIOĞLU CAMİİ
Yenimahalle'de yer alır. Yıkılıp yenilenen camilerden birisidir. H.1126-1131/M.1714-1718 tarihleri arasında Cezayirli Kaptan Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır. Bu caminin mimari özellikleri hakkında bilgimiz yoktur. Büyük bir ihtimalle kırma çatılı bir yapıydı. Bu caminin H.1250/M.1834 yılında onarıldığını biliyoruz. 20. yy'ın başlarında camiye Taşçıoğlu adlı bir hayırsever tarafından bir kısım ilave edilerek, onartılmış, bundan sonra cami Taşçıoğlu Camii olarak anılmıştır. Caminin 1940 yılında yeniden onarıldığı bilinmektedir. Bugünkü caminin inşaatına 1979 yılında başlanmış ve uzun yıllar sürmüştür.
ŞEYH CAMİİ
Şehir merkezinde, eski Vilayet Konağı'nın güneyinde eski Piri Çelebi Mahallesi'nde yer alır. İlk cami 1711 yılında yapılmıştır. Bu yapı bazı onarımlarla 1953 yılına kadar gelmiştir. Bugünkü caminin inşası 1953-1965 yılları arasında tamamlanmıştır. Şeyh Camii, Merkez Camii'nden sonra Rize'nin en büyük ve özen gösterilerek yapılmış camisidir. Beş bölümlü bir son cemaat mahalli ve kare bir harimden meydana gelen çifte minareli bir eserdir.
MERKEZ UZUNKAYA KÖYÜ CAMİİ
Köyün merkezinde eski bir mezarlığın kenarında yer alır. İlk olarak 19. yy'da yapıldığı tahmin edilen cami son yıllarda yıkılarak yenilenmiştir.
Bugünkü cami kesme taş duvarlı, dikdörtgen planlı bir yapıdır. Camiye doğudan girilmektedir. Harimde, kuzey cephede bir mahfil bulunmaktadır. Mahfilin köşk kısmında ve kapılarında eski camiden kalan ahşap süslemeli parçalar kullanılmıştır. Taş minaresi kuzeybatıdadır. Caminin doğusunda imam evi ve Kur'an Kursu yapılmıştır.
EKŞİOĞLU CAMİİ (ARDEŞEN)
Bu cami ilçe merkezinde Çiftekavak Mahallesi'nde yer alır. Onarılıp yeni ilaveler yapılarak günümüze gelmiştir. İlk cami Ekşioğlu Hacı Mustafa Efendi tarafından inşa edilmiştir. Bu yapı H.128/M. 1869 yılında yenilenmiştir. Yenilenen caminin kuzeyine, yakın yıllarda bir kısım ilave edilmiş, kuzeybatısına da minare yapılmıştır.
SESLİKAYA KÖYÜ CAMİİ (ARDEŞEN)
Köyün merkezinde yer alır. 1801 yılında yapılmış, bölgenin ahşap süslemeli camilerinin güzel bir örneğidir. Yapı malzemesi muntazam yontulmuş taş ve ahşaptandır. Dikdörtgen planlı olan caminin yakın yıllarda önüne yeni bir kısım ilave edilmiştir. Kuzeydoğudaki minare de bu sırada yapılmıştır. Harime kuzey cephedeki kapıdan girilir. Girişin üzerinde mahfil bulunur. Harimin aydınlatılması, her cephede altta büyük, üstte küçük düz lentolu ikişer pencere ile sağlanmıştır. Caminin taş mihrabı sadedir. Esas önemli olan ahşap süslemeli minber, mahfil ve tavandır. Minberin yan yüzleri ve korkulukları barok karakterli kıvrım dallar, S kıvrımları ile doldurulmuştur. Aynalıkta kıvrım dallar arasında stilize laleler bulunur.
TUNCA KÖYÜ CAMİİ (ARDEŞEN)
Meyilli bir arazide kurulmuştur. 1902-1909 yılları arasında yaptırılmıştır. Kesme taştan inşa edilmiş, kırma çatılı bir camidir. Zemine bir medrese katı yerleştirilmiştir. Son cemaat mahalli olmayan camiye kuzey cephesinin ortasından ve kuzey batıdan girilir. Harim düz letonlu iki sıra pencere ile aydınlatılmıştır. Caminin taş mihrabı sade bordürlerle çevrilmiştir. Minber ahşaptır ve yüzeyi bütünüyle barok karakterli bölgesel motiflerle süslenmiştir.
YUKARI DURAK CAMİİ (ARDEŞEN)
Büyük Mahalle'de H.1156/M.1743 yılında inşa edilmiştir. Kalın taş duvarlara sahiptir. Kapı kanatları ve minberi orijinaldir ve ahşap süslemelidir. Cami günümüze gelinceye kadar birçok onarım geçirmiştir.
IŞIKLI CAMİİ (ARDEŞEN)
Son zamanlarda kuzey cephesinde bir son cemaat mahalli eklenmiştir. Esas cami muntazam taş duvarlı, kırma çatılı bir yapıdır. 1887 yılında yaptırılmıştır. Süsleme bakımından ahşap minber, tavan ve mahfil önemlidir. Minber süslemesi, Tunca Camii minberine benzer. Büyük bir dair içerisinde çıkan C kıvrımları ile barok karakterli diğer motifler bütün yüzeyi kaplamıştır.
ŞENKÖY CAMİİ (ÇAMLIHEMŞİN)
Son derece meyilli bir arazide yapılmıştır. İki katlı bir camidir. Zemin kat taş duvarlı, esas kat bütünüyle ahşaptır. Geniş saçaklı olan caminin dört omuzlu kiremit kaplı bir çatısı vardır. Bölgenin geleneksel ahşap camilerinden birisidir. Ahşap süsleme mahfil korkuluğunda ve minberde görülür. Nakış ve kalem işi süslemeler sadedir. Cami 1900 yılında köy halkı tarafından yapılmıştır.
AŞAĞI ÇAMLICA KÖYÜ CAMİİ (ÇAMLIHEMŞİN)
Taş duvarlı iki katlı, kırma çatılı bir yapıdır. Zemin kat medrese olarak yapılmıştır. Medrese katına kuzeydoğu köşesindeki kapı ile girilir. Bu kısım epeyce elden geçmiştir. Sadece batı duvarlarında bir ocak kalmıştır. Hariminahşap döşemesi son yıllarda betonarme olarak değiştirilmiştir. Caminin minberi çok iyi bir ahşap işçiliği gösterir. Sahte kemerli iniş kompozisyonları üzerinde bir daireden çıkan S ve C kıvrımlı yan yüzleri kaplar. Dilimli kemerlerle taçlandırılan nişler ve üçgen aynalık, sadeleştirilmiş bir barok üslubu yansıtır.
CAFER PAŞA CAMİİ (ÇAYELİ)
Denize hakim bir teras üzerinde, eski bir mezarlığın yanında yer alır. 1467 yılında yaptırılan camii onarımlarla günümüze gelmiştir. Bugünkü caminin kuzey tarafına yeni bir kısım ilave edilmiştir. Burası imam evi ve Kur'an Kursu olarak kullanılmaktadır. Esas cami kareye yakın, dikdörtgen planlı bir harimden meydana gelmektedir. Moloz taş duvarlı olup, kiremit kaplı kırma çatıya sahiptir. Harimin girişinde iki ayağa oturan bir mahfil bulunur. Harim yanlarında üçer, kıble tarafında ikişer pencereye sahiptir.
ORMANCIK CAMİİ (ÇAYELİ)
Mahmutlu ve Geyik Mahalleleri arasında yer alır. Bölgenin geleneksel ahşap yığma duvarlı, kırma çatılı camilerinden birisidir. 1826 yılında yaptırılmıştır. Caminin bir zemin katı bulunmaktadır. Burası eskiden medrese-mektep olarak kullanılıyordu. Esas cami bir giriş bölümü ve harim kısmından meydana gelmektedir. Giriş bölümündeki sedirlerde oturulmaktadır. Bu bölümün üzerindeki mahfil ve saçağı dört ahşap sütun taşımaktadır. Bu mahfile iç mahfilden bir kapı ile girilir. Caminin ahşap oyma olarak oya gibi süslendiği görülür. Ahşap süslemeler kapı, minber, mihrap ve mahfil üzerinde yoğunlaşmıştır. Kemerli kapının kanadı ve geniş çevresi üzerinde; kıvrımdal kompozisyonu tek bir ağaçtan oyulmuş mihrap nişinin kenarındaki bordür üzerinde de yer alır. Nişin kavsarası ve köşelikleri geometrik olarak çizgi bezemelidir. Mihrabın dış çerçevesi üzerinde geç devirde yapılmış boyalı bir bordür yer alır.
FINDIKLI MERKEZ CAMİİ (FINDIKLI)
Bir son cemaat yeri ve dikdörtgen planlı harim kısmından meydana gelen kırma çatılı bir camidir. Birkaç yapı evresi geçirmiştir. İlk caminin 18. yy'da yapıldığı tahmin edilmektedir. Alt kat revaklı bir girişten sonra iki odadan oluşmaktadır. Üst kat Kur'an Kursu olarak kullanılmaktadır. Bu kısım Rize'nin benzer camileri gibi 20. yy başlarında yapılan bir onarımla bugünkü durumuna kavuşmuştur.
MEYVELİ KÖYÜ CAMİİ (FINDIKLI)
Orta Mahalle'de yer almaktadır. İki katlı, bölgenin tipik ahşap yığma camilerindendir. 1871 yılından Mustafa Bin Alişan tarafından yaptırılmıştır. Zemin kat medrese bölümüdür. Medresenin iç kısımları yıkılmıştır. Sadece ocaklar günümüze gelmiştir. Caminin cephesine yeni bir kısım ilave edilmiş, son cemaat mahalli kısmen bozulmuştur. Son cemaat mahallinin üzerinde, iç mahfile bağlantılı fevkani bir mahfil bulunur. İç mahfili U şeklinde kıble duvarına kadar uzanır. Süsleme bakımından minber aynalığı, mahfil köşkü ve korkulukları zengindir. Minber üzerinde geometrik, korkuluklar üzerinde ise halat örgü ve yatay palmet dizilerinden meydana gelen süsleme unsurları görülür. Ayrıca sütun başlıkları üzerinde Mührü Süleyman motifine de yer verilmiştir.
KIBLEDAĞ CAMİİ (GÜNEYSU)
Köyün merkezinden Ilıca Mahallesi'ne taşınmış, 1862 yılında yapılmıştır. Bölgenin geleneksel ahşap camilerinden birisidir. Taşınma sırasında beton bir zemin kat üzerine oturtulmuş, kuzeyine yeni bir kısım ilave edilmiştir. Bununla birlikte caminin orijinal unsurları korunmuştur.
BİLEN KÖY CAMİİ (HEMŞİN)
Köyün merkezinde iki katlı olarak yapılmıştır. Alt kat, kısmen ahşap duvarlı olarak inşa edilmiş medrese bölümüdür. Bu katta iki bölümlü bir dershane ve bir hoca odası bulunmaktadır. Dershanede taş ocaklar, eski sıra ve kürsü parçaları mevcuttur. Güneybatıda ocağı bulunan oda hocaya aittir. Caminin kuzeybatısında hayat kısmı bulunur. Harim kısmına ahşap oymalı bir kapı ile girilir. Giriş bölümünün üzerinde yer alan mahfili U planlı olup yanlarda kıble duvarlarına kadar uzanır. Doğu taraftaki ahşap ayakların farklılığı, mahfil uzantısının geniş olması bu kısmın sonradan ilave edildiğini göstermektedir. Gerçekten de yaşlı köylüler caminin genişletildiğini söylemektedirler.
ÇAMLIK KÖYÜ MERKEZ CAMİİ (İKİZDERE)
Eğimli bir arazide oluşturulan bir teras üzerine kurulmuştur. Batısında bir medrese, imam evi bulunmaktadır. 19. yüzyılın sonlarında yapılmış ahşap camilerden birisidir. Esas cami kısmında batı cephesinin ortasından girilir. Kuzey kısmında mahfil bulunur. Harim sadece güney cephesindeki iki sıra pencere ile aydınlatılmıştır.
ŞİMŞİRLİ KÖYÜ CAMİİ (İKİZDERE)
Arazinin eğiminden dolayı yüksek taş duvarlı bir subasman üzerine kurulmuştur. 1853-1857 yılları arasında Ahmet Usta tarafından yapılmış ahşap yığma bir camidir. Cami kareye yakın bir dikdörtgen alanı kaplar plan kuzey cephedeki giriş ve harimden meydana gelmektedir. Giriş kısmının üzerinde iç mahfile bağlanan fevkani bir mahfil bulunmaktadır. Kuzeyinde bir medresesi vardır. Bu medrese ile cami arasında 1988 yılında yapılan minare yer almaktadır.
GÜNEYCE HACI ŞEYH CAMİİ (İKİZDERE)
Kurtuluş Mahallesi'nde meyilli bir arazide kurulmuştur. H.1304/M.1887 tarihinde İstanbul Kütüphane Müdürü Hacı Osman Niyazi Sipahioğlu tarafından yaptırılmıştır. Ustaları ise Pazarlı Ali ve Hasan'dır. Zemin katında taş duvarlı bir medrese katına sahiptir. Esas cami ahşap olarak inşa edilmiştir. Kuzeydeki giriş kapısının sağında birkaç mezardan oluşan bir hazire vardır. Harimin batı duvarı eğimden dolayı taş yapılmıştır. Ana plan, giriş bölümü ve harim kısmından meydana gelmektedir. Giriş tadil edilmiştir. Kalıntılardan anlaşıldığına göre kuzey cephede diğer camilerdeki gibi içeriye bağlı bir fevkani mafil vardı. Bugün giriş bölümünün sağında ocaklı orijinal bir oda bulunur. Bu oda sol tarafa yerleştirilmiştir.
ZİVANE KÖPRÜSÜ CAMİİ
Cami Of'un Keler Köyü'nden sökülerek bugünkü yerine çay alım merkezinin üzerine kurulmuştu. 1834 yılında yapılmıştır. H.Hoca Köyü'nün Zivane Köprüsü mevkiindedir. Bölgenin ahşap camilerinin en iyi örneklerinden birisidir. Yapı ahşap süsleme bakımından çok zengindir. Kapı, mihrap, minber, mahfil ve tavan çok çeşitli motif ve kompozisyonlarla süslenmiştir. Kapı kanatları ve yan pervazlarında stilize hayat ağaçları yer almaktadır. En dışta hasır örgülü panolar bulunmaktadır. Ahşap mihrap nişini, kıvrımdallı stilize bir ağaç çevreler. Minberin yan aynalıkları, Şimşirli Camii gibi dikey panolara bölünmüş olup, her pano içerisinde, dalları lalelerle sonuçlanan ağaç motifleri yerleştirilmiştir.
YÜCEHİSAR CAMİİ (PAZAR)
Köyün merkezinde yer alır. Bir medrese ile birlikte 1799 yılında Ayşe Hanım tarafından kagir olarak inşa ettirilmiştir. Camiye kuzey taraftaki medreseden iki kapı ile gidilir. Harim doğu batı yönünde uzanır. Giriş bölümü üzerinde mahfil kısmı bulunur. Caminin kuzeybatıdaki ana giriş kapısının kanatları üzerinde geometrik sekizgen geçmelerden oluşan bir süsleme vardır. Minber aynalığı üzerinde birçok karakterli, merkezde büyük bir daireye bağlanan S ve C kıvrımlarına yer verilmiştir. Mahfil korkuluklarının iç yönünde geometrik ve bitkisel süslemeli bir bordür dolaşmaktadır. Caminin ahşap süslemeleri Hemşin Bilenköy Camii ile yakın benzerlik göstermektedir.
SESLİKAYA SÜLEYMAN DEDE TÜRBESİ
Yenilenen türbe kare planlı ve betonarme bir kubbeye sahiptir. Bu türbe H.1262/M.1845 yılında yapılmıştır. Türbenin doğu yakınında taş duvarlı, dikdörtgen planlı, beşik çatı bir türbe daha bulunmaktadır. Bu türbenin üzerindeki H.1308/M.1890 tarihi okunmaktadır. Bu türbede Süleyman Dede'nin oğlu yatmaktadır.